Źródła prawa obowiązującego w Rzeczpospolitej Polskiej
Źródła prawa w RP
Źródła Prawa
Pojęcie źródeł prawa jest wieloznaczne. Oznacza z jednej strony określony dokument, z którego poznajemy treść prawa (źródła poznania prawa), z drugiej strony pojęcia tego używa się na oznaczenie wszelkich aktów prawotwórczych, a zatem czynności właściwych organów, w wyniku których pewne normy uzyskują moc obowiązującą (źródła tworzenia prawa). Źródłem prawa w tym znaczeniu jest m.in. stanowienie prawa, ale także zwyczaj, który w wyniku długoletniego stosowania zostaje uznany za obowiązujące prawo. Konstytucja posługuje się pojęciem źródła prawa w znaczeniu drugim, a zatem w znaczeniu źródeł tworzenia prawa.
Konstytucja używa pojęcia źródła prawa w znaczeniu formalnym, w tym sensie że wskazuje konkretne formy, w których może być stanowione prawo powszechnie obowiązujące. Formami tymi są Konstytucja (ustawa zasadnicza), ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Konstytucja nie wymienia prawa zwyczajowego jako źródła prawa, niemniej przyjmuje się że brak takiej regulacji w tym przypadku nie wyłącza zwyczaju ze źródeł prawa powszechnie obowiązującego.
Szczegółowo kwestie źródeł prawa reguluje rozdział III Konstytucji (art. 87 – 94). Zgodnie z tymi przepisami rozróżnia się źródła prawa powszechnie obowiązującego (art. 87) oraz źródła prawa wewnętrznego (art. 93). Zgodnie z art. 87 ust. 1 źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej są Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Natomiast art. 87 ust. 2 mówi o źródłach prawa miejscowego, a zatem stanowionego przez organy władzy publicznej, których zasięg działania nie obejmuje całego kraju. Prawo miejscowe jest prawem powszechnie obowiązującym ale wyłącznie na ograniczonym terytorium, na którym rozciąga się właściwość organów stanowiących np. uchwały Rady Gminy obowiązują wyłącznie na terytorium danej gminy.
Jeżeli chodzi o źródła prawa powszechnie obowiązującego, to konstytucja zawiera zamknięty katalog tych źródeł. Zamknięcie katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego oznacza, że nie może być innych źródeł prawa stanowionego, jak tylko te wymienione w Konstytucji. Zamknięcie katalogu źródeł prawa ma charakter przedmiotowy i podmiotowy. Zamknięcie katalogu źródeł prawa pod względem przedmiotowym oznacza, że w konstytucji zostały wyczerpująco wymienione wszystkie rodzaje aktów stanowienia prawa, którymi są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a także rozporządzenia z mocą ustawy wydawane przez Prezydenta w czasie stanu wojennego (art. 234 Konstytucji). Zamknięcie źródeł prawa pod względem podmiotowym oznacza, że Konstytucja wyczerpująco wymienia organy władzy publicznej, które są upoważnione do stanowienia prawa, a zatem do przyjmowania tych wymienionych aktów. Organami tymi są m.in. Sejm, Senat, Prezydent, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, Ministrowie, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.
